Dementie • bewegen • mantelzorg
Het begint vaak klein. Iemand staat wat moeilijker op uit de stoel, loopt voorzichtiger door het huis of pakt ineens vaker de tafel vast. Soms lijkt het onbelangrijk. Toch kunnen dit eerste signalen zijn dat bewegen minder vanzelfsprekend of minder veilig wordt.
Zeker bij dementie zijn veranderingen in bewegen niet altijd gemakkelijk te herkennen. Een partner, kind of mantelzorger merkt vaak als eerste dat iemand anders gaat lopen, minder naar buiten gaat of steeds meer hulp nodig heeft.
Waarom verandert bewegen bij dementie?
Dementie heeft niet alleen invloed op geheugen. Ook aandacht, initiatief, het begrijpen van een situatie en het uitvoeren van handelingen kunnen veranderen.
Tegelijkertijd kunnen spierkracht, conditie en balans afnemen, bijvoorbeeld doordat iemand minder beweegt. Daardoor kunnen dagelijkse bewegingen zoals lopen, opstaan en draaien steeds meer moeite kosten.
Niet iedereen met dementie krijgt dezelfde problemen. Daarom is het vooral belangrijk om te kijken naar veranderingen ten opzichte van eerder.
Iemand gaat anders of voorzichtiger lopen
Misschien worden de passen kleiner. Iemand loopt langzamer, houdt zich vaker vast aan meubels of heeft meer moeite met draaien.
Soms valt vooral op dat iemand niet meer graag naar buiten gaat of drukke omgevingen vermijdt.
Opstaan uit een stoel wordt moeilijker
Opstaan lijkt eenvoudig, maar vraagt voldoende spierkracht, balans, coördinatie en een goede uitvoering van de beweging.
Bij dementie kan iemand bovendien meer moeite krijgen met het starten of uitvoeren van verschillende stappen binnen één beweging.
Er zijn steeds vaker bijna-valmomenten
U hoeft niet te wachten tot iemand daadwerkelijk valt. Bijna vallen kan al een belangrijk signaal zijn dat balans of mobiliteit verandert.
Denk aan struikelen, plotseling steun moeten grijpen, een misstap bij het draaien of onzekerheid op ongelijke ondergrond.
Wanneer het valrisico toeneemt, kan het zinvol zijn om te laten beoordelen welke factoren hierbij een rol spelen.
Lees ook meer over onze valpreventie .
Iemand gaat steeds minder doen
Soms is het niet het lopen zelf dat als eerste opvalt, maar het verdwijnen van activiteiten.
De wandeling wordt korter. Boodschappen worden niet meer zelf gedaan. De trap wordt vermeden. Of iemand blijft steeds vaker in dezelfde stoel zitten.
Minder bewegen kan vervolgens invloed hebben op spierkracht, conditie en mobiliteit. Daardoor kan bewegen nog moeilijker worden.
Gewone bewegingen worden ineens ingewikkeld
Sommige bewegingen vragen meerdere stappen achter elkaar. Denk aan draaien om te gaan zitten, in bed komen, opstaan van het toilet of met een rollator door een smalle ruimte lopen.
Bij dementie kan het moeilijker worden om zo’n beweging te plannen of een reeks aanwijzingen te volgen.
Uitleg tijdens bewegen werkt minder goed
“Ga eerst met uw voeten naar achteren, buig voorover, duw op de armleuningen en kom dan omhoog.”
Voor iemand met dementie kan zo’n lange instructie te veel tegelijk zijn.
Vaak helpt het beter om één korte aanwijzing tegelijk te geven, een beweging voor te doen en gebruik te maken van herhaling en een vaste structuur.
De mantelzorger moet steeds meer helpen
Dit is een belangrijk signaal dat gemakkelijk wordt onderschat.
Misschien helpt u inmiddels iedere keer bij het opstaan. U loopt mee naar het toilet, houdt iemand buiten vast of durft degene niet meer alleen te laten lopen.
De vraag is dan niet alleen: kan hij of zij dit nog? Ook belangrijk is: hoe kunt u veilig helpen zonder alles over te nemen?
Een fysiotherapeut kan waar passend ook partner of mantelzorger praktische uitleg geven over ondersteunen bij bewegen.
Bekijk ook onze informatie voor mantelzorgers .
Betekent één van deze signalen dat fysiotherapie nodig is?
Nee, niet automatisch. Veranderingen in bewegen kunnen verschillende oorzaken hebben.
Wel kan het verstandig zijn om het bewegen te laten beoordelen wanneer veranderingen duidelijk invloed krijgen op veiligheid, zelfstandigheid of dagelijkse activiteiten.
Zeker wanneer meerdere signalen tegelijk spelen, iemand vaker bijna valt of de mantelzorger steeds meer ondersteuning moet geven, is overleg vaak zinvol.
Wat kan fysiotherapie bij dementie betekenen?
Fysiotherapie behandelt de dementie zelf niet. Wel kan fysiotherapeutische begeleiding ondersteunen bij problemen met bewegen, mobiliteit, balans en dagelijks functioneren.
Bij Staal sluiten onze geriatriefysiotherapeuten de begeleiding aan op wat iemand nog begrijpt, herkent en zelfstandig kan uitvoeren.
Lopen en balans
Gericht oefenen met lopen, draaien en veilig bewegen.
Kracht en mobiliteit
Werken aan het onderhouden of verbeteren van spierkracht en dagelijkse bewegingsmogelijkheden.
Functionele bewegingen
Bijvoorbeeld oefenen met opstaan, gaan zitten, transfers en bewegen in huis.
Praktische begeleiding
Rustige instructies, herkenbare oefeningen, herhaling en waar passend adviezen voor de mantelzorger.
Meer hierover leest u op onze pagina over fysiotherapie bij dementie .
Wat kunt u zelf vandaag al observeren?
U hoeft geen testen af te nemen. Gewoon goed kijken naar dagelijkse situaties geeft vaak al veel informatie.
- Komt iemand nog zelfstandig uit de stoel?
- Gaat draaien tijdens het lopen nog soepel?
- Worden meubels vaker gebruikt als steun?
- Is iemand minder vaak buiten dan voorheen?
- Zijn er bijna-valmomenten geweest?
- Moet u steeds vaker lichamelijk helpen?
- Zijn vertrouwde dagelijkse bewegingen veranderd?
Het gaat vooral om veranderingen ten opzichte van wat iemand eerder kon.
Geriatriefysiotherapie in Hurdegaryp en Noardburgum
Bij Staal Fysiotherapie & Training begeleiden onze geriatriefysiotherapeuten mensen met dementie en andere complexe problemen rond bewegen.
Behandeling is mogelijk in Hurdegaryp en Noardburgum. Als naar de praktijk komen niet mogelijk is, bekijken we in overleg of behandeling aan huis passend en mogelijk is.
Lees meer over onze geriatriefysiotherapie .
Veelgestelde vragen over dementie en bewegen
Is minder bewegen normaal bij dementie?
Dat verschilt per persoon. Dementie kan invloed hebben op initiatief, aandacht en het uitvoeren van activiteiten. Ook lichamelijke factoren zoals kracht, balans en conditie kunnen veranderen. Een duidelijke verandering in bewegen kan daarom reden zijn om verder te kijken.
Moet iemand eerst gevallen zijn voordat valpreventie zinvol is?
Nee. Ook bijna vallen, onzekerder lopen of steeds vaker steun zoeken kunnen signalen zijn dat het zinvol is om naar het valrisico te kijken.
Kan fysiotherapie ook helpen als iemand instructies moeilijk onthoudt?
Dat kan afhankelijk van de persoon en situatie. Bij dementie kunnen oefeningen worden aangepast met korte aanwijzingen, herkenbare bewegingen, herhaling en een vaste structuur.
Kan een mantelzorger bij de behandeling worden betrokken?
Ja. Wanneer dat passend is en met de patiënt is afgestemd, kan een partner of mantelzorger worden betrokken bij uitleg en praktische adviezen over bewegen.
Maakt u zich zorgen over het bewegen van uw partner of familielid?
U hoeft niet eerst zelf te bepalen of fysiotherapie nodig is. Vertel ons wat u opvalt. We denken graag met u mee over wat passend kan zijn.
Ontdek meer van Staal Fysiotherapie en Training
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
